www.TheSeaNation.gr

Σ. Σέρμπος: Ευκαιρία για την Ελλάδα να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας

Τις σημαντικές ευκαιρίες που αναδύονται για την αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας σε πυλώνα ασφάλειας και σταθερότητας στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον ανέδειξε ο Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Σύμβουλος Εξωτερικής Πολιτικής του Πρωθυπουργού, κ. Σωτήριος Σέρμπος, μιλώντας στο 11o Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών που πραγματοποιείται στους Δελφούς 22- 25 Απριλίου. Στη συζήτηση, δόθηκε έμφαση στις γεωπολιτικές εντάσεις και την αυξανόμενη αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ, εξετάζοντας παράλληλα τις επιπτώσεις τους στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον και την ενεργειακή ασφάλεια.

Όπως τόνισε ο κ. Σέρμπος, στο πλαίσιο τοποθέτησής του για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τη διεθνή ασφάλεια, η περιοχή βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο, με κρίσιμες ενεργειακές και γεωπολιτικές ισορροπίες να επηρεάζονται άμεσα από τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιώνουν τη σημασία της γεωγραφίας και των θαλάσσιων οδών, καθώς και τα όρια της στρατιωτικής ισχύος χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο. Επιπλέον, επισήμανε ότι η περιοχή εισέρχεται σε μια μεταβατική φάση με αυξημένο κίνδυνο νέας κλιμάκωσης εάν δεν υπάρξει σταθερό πλαίσιο συνεννόησης. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Καθηγητής ανέδειξε τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται για την Ελλάδα, σημειώνοντας ότι η χώρα διαθέτει σημαντικά, αλλά μέχρι σήμερα μη πλήρως αξιοποιημένα, γεωπολιτικά και διπλωματικά πλεονεκτήματα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα μπορεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως αξιόπιστος παίκτης ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου, λειτουργώντας ως γέφυρα και «ειλικρινής μεσολαβητής» σε σύνθετα περιφερειακά ζητήματα. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι μπορεί να συμβάλει ενεργά στη διαμόρφωση μιας πιο συνεκτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη Μέση Ανατολή και να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αποτροπή μεταφοράς αστάθειας προς τη Μεσόγειο. Τέλος, υπογράμμισε ότι η χώρα έχει τη δυνατότητα να συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωση κοινής ατζέντας για τη Μεσόγειο, με στόχο τη σταθερότητα και τη συλλογική ασφάλεια.

Η ναυτασφάλιση λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός σταθερότητας στο παγκόσμιο εμπόριο, επιτρέποντας τη συνέχιση των θαλάσσιων ροών ακόμη και σε περιόδους έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με την αγορά να προσαρμόζεται δυναμικά στις εξελίξεις. Αυτό υπογράμμισε η κυρία Σταυριάνα Ασπρογιαννίδου, Managing Director Ναυτιλίας της Howden Hellas S.A., επισημαίνοντας ότι, σε επίπεδο αγοράς, οι ζημίες από τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ δεν έχουν ακόμη πλήρως αποτιμηθεί. Στο πλαίσιο αυτό ξεκαθάρισε πως η ασφαλιστική κάλυψη στη ναυτιλία υπήρχε εξαρχής και δεν έχει διακοπεί σε καμία φάση της κρίσης, ενώ τα πλοία που παραμένουν εγκλωβισμένα καλύπτονται κανονικά. Η κ. Ασπρογιαννίδου τόνισε, επίσης, ότι τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικό σημείο όπου η γεωπολιτική συναντά την παγκόσμια οικονομία, καθώς από αυτά διέρχονται περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, καθώς και σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου LNG. Παράλληλα, σημείωσε ότι, ακόμη και με εναλλακτικές υποδομές σε γειτονικές χώρες, η συνολική μεταφορική ικανότητα παραμένει περιορισμένη, δημιουργώντας δομικές πιέσεις στην αγορά. Όπως ανέφερε, ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης, η επιστροφή στην ομαλότητα δεν θα είναι άμεση, καθώς μεγάλος αριθμός πλοίων παραμένει σε αναμονή για εκφόρτωση ή είσοδο στην περιοχή.

«Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα θαλάσσιο πέρασμα, αλλά τα “Στενά της παγκόσμιας ενέργειας και οικονομίας”», υπογράμμισε ο κ. Koray Köse, Διευθύνων Σύμβουλος και & Chief Analyst της KŌSE Advisory στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως εξήγησε, η σημασία τους υπερβαίνει τη διακίνηση πετρελαίου, καθώς συνδέονται άμεσα με τα πετροχημικά, τη βιομηχανική παραγωγή, τις κρίσιμες πρώτες ύλες για ημιαγωγούς, τα λιπάσματα και τελικά την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Όπως ανέφερε, οι αγορές αντιδρούν άμεσα στα σήματα αβεβαιότητας, ενώ οι αλυσίδες αξίας ακολουθούν με καθυστέρηση, με τις επιπτώσεις να ενδέχεται να διαρκέσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τόνισε, δε, ότι η αναγκαία ανθεκτικότητα απαιτεί στρατηγική συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και βασικών εταίρων σε τομείς όπως η ναυτιλία, η ενέργεια και η τεχνολογία, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από ασταθείς περιοχές. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών ροών μέσω των Στενών κατευθύνεται προς την Ασία, καθιστώντας κρίσιμη τη συνεργασία με χώρες όπως η Κίνα για την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης. Τέλος, σημείωσε ότι χώρες όπως η Ελλάδα και η Τουρκία, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, μπορούν να διαδραματίσουν ενισχυμένο ρόλο ως γέφυρες μεταξύ Ανατολής και Δύσης, συμβάλλοντας στη σταθερότητα και τη διασφάλιση των παγκόσμιων ροών.

Η ναυτιλία παραμένει ανθεκτική, αλλά το κόστος αυτής της κρίσης συνεχίζει να συσσωρεύεται, υπογράμμισε ο κ. Ηλίας Τσακίρης, Πρόεδρος της Επιτροπής Ocean Hull της Διεθνούς Ένωσης Ναυτασφάλισης (IUMI). Όπως ανέφερε, η κατάσταση παραμένει δυναμική με αυξανόμενο αριθμό πλοίων που έχουν πληγεί ή κατασχεθεί, ενώ παράλληλα καταγράφονται σημαντικές ζημίες σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές με το συνολικό οικονομικό κόστος να έχει εκτοξευθεί συγκριτικά με τις αρχικές εκτιμήσεις. Σε ό,τι αφορά τη ναυτιλία, τόνισε ότι οι πλοιοκτήτες βρίσκονται αντιμέτωποι με νέες μορφές κινδύνου, καθώς τα πλοία μετατρέπονται σε στόχους εκβιασμού ή κατάσχεσης. Αναφερόμενος σε προτάσεις για κρατικές παρεμβάσεις στην ασφάλιση, επισήμανε ότι αν και αντίστοιχα σχήματα έχουν εφαρμοστεί στο παρελθόν όπως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ή μετά την 11η Σεπτεμβρίου, διατηρεί επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα τέτοιων πρωτοβουλιών στη σημερινή συγκυρία, δεδομένου του διεθνούς χαρακτήρα της ναυτιλίας και της αβεβαιότητας ως προς το ποιους ακριβώς καλύπτουν. Τέλος, υπογράμμισε ότι η ασφάλιση καλύπτει την αβεβαιότητα και όχι τη βεβαιότητα ενός κινδύνου, επισημαίνοντας ότι πρακτικές όπως η συνοδεία πλοίων από πολεμικά μέσα ενδέχεται να θεωρηθούν πράξεις πολέμου περιπλέκοντας το πλαίσιο παροχής ασφαλιστικής κάλυψης και δημιουργώντας νέες προκλήσεις για την αγορά.

Στην ανάγκη ενίσχυσης των εναλλακτικών ενεργειακών ροών αναφέρθηκε ο κ. Safeen Ghafour, Ανώτερος Σύμβουλος του Αναπληρωτή Πρωθυπουργού της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν. Όπως τόνισε, η απουσία εναλλακτικών οδών σε περίπτωση διακοπής τους αποτελεί σοβαρό στρατηγικό ζήτημα, υποδεικνύοντας έλλειψη ανθεκτικότητας προσθέτοντας ότι είναι αναγκαία η ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων. Επιπρόσθετα, σημείωσε πως περιοχές όπως το Ιράκ και το Κουρδιστάν έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν σε ένα πιο σταθερό ενεργειακό πλαίσιο υπογραμμίζοντας τις δυνατότητες για ευρύτερες διασυνδέσεις. Με κατάλληλες επενδύσεις σε υποδομές, το Ιράκ και η ευρύτερη περιοχή θα μπορούσαν να συνδεθούν ενεργειακά με γειτονικές χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία, η Συρία και η Τουρκία, διαμορφώνοντας μια πιο ολοκληρωμένη και αξιόπιστη ενεργειακή δίοδο. Ωστόσο, όπως είπε, μια τέτοια προοπτική προϋποθέτει σημαντικό κόστος και, κυρίως, πολιτική σταθερότητα. Τέλος, επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο για την ενίσχυση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή.