www.TheSeaNation.gr

Και όμως… είναι στρογγυλή. Και το αποδείξαμε μαζί «Sea the Curve»: Όταν η Σκιά ενός Στύλου «Γκρέμισε» τα Τείχη της Ψευδοεπιστήμης

Την ώρα που η εαρινή ισημερία μοίραζε τη μέρα και τη νύχτα σε ίσα μέρη, μια παγκόσμια «συμμαχία» μαθητών, επιστημόνων και ναυτικών ένωσε τις δυνάμεις της για να δώσει μια σύγχρονη πειραματική απάντηση στο ερώτημα αν η Γη είναι σφαιρική. Αξιοποιώντας μια πολύ απλή μέθοδο που χρησιμοποίησε ο Ερατοσθένης για να μετρήσει την περίμετρο της Γης, θεωρώντας ότι η Γη είναι σφαιρική, το διεθνές εκπαιδευτικό πείραμα «Sea the Curve: Το Πείραμα της Γεώσφαιρας», μια συνεργασία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) και του Ιδρύματος Ευγενίδου, ολοκληρώθηκε με μεγάλη επιτυχία, μετατρέποντας τον πλανήτη σε ένα απέραντο εργαστήριο.

Από τα σχολεία των Δωδεκανήσων, του Βορείου Αιγαίου, του Έβρου, της Ροδόπης, των Επτανήσων και της Δυτικής Ελλάδας, μέχρι το Ντίσελντορφ και το Κονγκό, και 15 ελληνόκτητα πλοία που έπλεαν από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Μεσόγειο έως τη Μαδαγασκάρη και τον Ισημερινό, περισσότεροι από 1.000 συμμετέχοντες έγιναν πειραματικοί επιστήμονες. Με μοναδικό εργαλείο μια κατακόρυφη ράβδο 1,5 μέτρου, μέτρησαν ταυτόχρονα, σε πολλά διαφορετικά γεωγραφικά πλάτη, το μήκος της σκιάς της, στέλνοντας τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο στο «Κέντρο Ελέγχου» του Ιδρύματος Ευγενίδου.

Τα αποτελέσματα: η καμπύλη που δεν ψεύδεται

Οι επιστήμονες της πρωτοβουλίας «PLEIADES» του Εθνικού Αστεροσκοπείου επεξεργάστηκαν τις μετρήσεις και το αποτέλεσμα ήταν αδιαμφισβήτητο. Στο διάγραμμα «Γεωγραφικό πλάτος - Μήκος σκιάς», τα σημεία που κατέγραψαν τα σχολεία (κόκκινοι κύκλοι) και τα πλοία (κίτρινοι ρόμβοι) «κάθισαν» με εντυπωσιακή ακρίβεια πάνω στη θεωρητική μπλε καμπύλη που προβλέπει η σφαιρικότητα της Γης.
«Η επιστήμη πέρασε από τη θεωρία στην πράξη — ταυτόχρονα, σε στεριά και θάλασσα», δήλωσε ο Διοικητής του Ιδρύματος Ευγενίδου, κ. Ιωάννης Γκόλιας. «Το πείραμα ανέδειξε ότι η γνώση δεν είναι αφηρημένη, αλλά μια ανοιχτή διαδικασία παρατήρησης και κριτικής σκέψης. Στεκόμαστε δίπλα στους νέους, καλλιεργώντας την αυτοπεποίθηση ότι μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου με γνώση και φαντασία».
Σε μια εποχή που οι θεωρίες συνωμοσίας και η ψευδοεπιστήμη κερδίζουν έδαφος στο διαδίκτυο, η δράση λειτούργησε ως μια ισχυρή «ένεση» ορθολογισμού. Ο Καθηγητής Μανώλης Πλειώνης, σύμβουλος Επιστήμης και Τεχνολογίας του Ιδρύματος Ευγενίδου, Καθηγητής Αστροφυσικής στο ΑΠΘ και τέως Πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, τόνισε:
«Στόχος μας ήταν η απόδειξη της σφαιρικότητας χωρίς καμία αρχική υπόθεση όσον αφορά το σχήμα της Γης. Αν είναι σφαιρική, τότε τα μήκη των σκιών, ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος του σημείου μέτρησης, θα έπρεπε να σχηματίσουν μια χαρακτηριστική καμπύλη, την οποία κανένα άλλο πιθανό σχήμα της Γης δεν προβλέπει. Η περίτρανη επιβεβαίωση της καμπύλης αποτελεί απόδειξη ότι η επιστημονική μέθοδος είναι το καλύτερο ανάχωμα απέναντι στη μεταφυσική και τις θεωρίες συνωμοσίας. Ο ορθολογισμός είναι η πυξίδα μας».

Highlights της ζωντανής μετάδοσης μέσα στο Κέντρο Ελέγχου του Πειράματος:

• Live από τον ωκεανό: Ναυτικοί από ποντοπόρα πλοία έστειλαν το δικό τους στίγμα, δείχνοντας πως η αστρονομία παραμένει ο «σιωπηλός συνεργάτης» της σύγχρονης ναυσιπλοΐας.
• Η φωνή των μαθητών: Μαθητές από πολλά σχολεία μοιράστηκαν την αγωνία της μέτρησης ανάμεσα στα σύννεφα, αποδεικνύοντας ότι η επιστήμη θέλει και πείσμα.
• «Επίπεδες Ειδήσεις»: Η Αντριάνα Παρασκευοπούλου παρουσίασε με καυστική σάτιρα τις «ειδήσεις» από έναν υποθετικό επίπεδο κόσμο, αναδεικνύοντας τον παραλογισμό των Flat Earthers.
• Διεθνής παρέμβαση: Ο αστροφυσικός Νίκος Πράντζος από τη Γαλλία συνέδεσε το πείραμα με ιστορικά παραδείγματα μέτρησης αστρονομικών στοιχείων από τους αρχαίους Έλληνες, όπως την απόσταση Γης-Σελήνης, τη διάμετρο της Σελήνης κ.ά.
• Fake news και επιστήμη: Οι δημοσιογράφοι του «Βήματος» Ιωάννα Σουφλέρη και Γιώργος Πολυμενέας παρουσίασαν, μέσα από τη δική τους εμπειρία, την ανάγκη κριτικής προσέγγισης της πληροφορίας και προστασίας από την παραπληροφόρηση.

Όλα αυτά έγιναν χάρη στην πολύτιμη βοήθεια και τον συντονισμό του παρουσιαστή Γιάννη Σαρακατσάνη.

Η επόμενη μέρα
Το παραγόμενο υλικό και τα δεδομένα του πειράματος είναι πλέον διαθέσιμα στην ιστοσελίδα www.geoxperiment.gr, αποτελώντας μια μόνιμη εκπαιδευτική παρακαταθήκη για τα σχολεία της χώρας.
Μείνετε συντονισμένες/οι στη διαδικτυακή πλατφόρμα του πειράματος καθώς τις επόμενες ημέρες αυτή θα εμπλουτίζεται διαρκώς με:
- οπτικό-ακουστικό υλικό των σχολείων και των πλοίων από την εκτέλεση του πειράματος το οποίο θα προστεθεί στον διαδραστικό χάρτη των συμμετεχόντων.
- πολυμέσα που σχετίζονται με τη σφαιρικότητα της Γης και την επιστημονική μεθοδολογία ως ανάχωμα στις θεωρίες συνομωσίας και τις ψευδοεπιστήμες (βίντεο, ιστοσελίδες κα).
-επιστημονικά άρθρα.

Το «Sea the Curve» δεν ήταν απλώς μια μέτρηση· ήταν η απόδειξη ότι, όταν η εκπαίδευση, η επιστήμη και η ναυτιλία συνεργάζονται, ο ορίζοντας δεν είναι το τέλος του κόσμου, αλλά η αρχή μιας νέας γνώσης.